ACT I. THE LAND SPEAKS.
SCENE 1 – ELECTRA’S FIRST MONOLOGUE.
ELECTRA
Հա՛յր։
Father.
Քո անունը չեմ ասում բարձր,
որ պատերը չլսեն
և չսովորեն այն հնչյունը,
որ պիտի մաշեն իրենց լեզուներով։
I do not speak your name aloud,
so the walls will not hear it
and learn that sound
only to wear it down with their tongues.
Ես կանգնած եմ այստեղ
ոչ թե որովհետև սպասում եմ,
այլ որովհետև գնալու տեղ չկա
այն կնոջ համար,
որի ներսում հողը արդեն բացվել է։
I stand here
not because I wait,
but because there is no place to go
for the woman
inside whom the earth has already opened.
Գիշերները ես հաշվում եմ
քո ոսկորների թվով։
Առավոտները՝
քո արյանի չչորացած հետքերով
քարերի վրա։
At night I count
your bones.
By morning,
the still-wet tracks of your blood
on the stones.
Նրանք ասում են՝ «Ժամանակը բուժում է»։
Սուտ են խոսում։
Ժամանակը սովորեցնում է միայն,
թե ինչպես ապրել վերքի մեջ
առանց գոռալու։
They say, “Time heals.”
They lie.
Time only teaches
how to live in a wound
without screaming.
Ես սովորել եմ։
Ես չեմ լացում, երբ նրանք նայում են։
Ես չեմ աղաչում։
Ես չեմ ընկնում գետնին
ինչպես կանայք,
որոնք ուզում են մխիթարվել։
I have learned.
I do not cry when they watch.
I do not beg.
I do not fall to the ground
like women
who seek comfort.
Իմ մխիթարությունը հիշողությունն է։
Իմ աղոթքը՝ չմոռանալը։
My comfort is memory.
My prayer is not to forget.
Նրանք քայլում են քո տան մեջ
քո անունը բերանում,
ինչպես կեղտոտ հաց։
Նրանք քնում են քո անկողնում
և մտածում են՝ հողը լռել է։
Բայց հողը չի լռում։
They walk in your house
with your name in their mouths,
like dirty bread.
They sleep in your bed
and think the earth is silent.
But the earth does not remain silent.
Հողը լսում է ինձ։
Քարերը լսում են։
Գիշերը, երբ ոչ ոք չի համարձակվում շնչել,
ես խոսում եմ նրանց հետ։
The earth listens to me.
The stones listen.
At night, when no one dares to breathe,
I speak with them.
Ես ասում եմ՝ «Պահեք»։
Պահեք այն օրը։
Պահեք այն ժամը։
Պահեք այն ձեռքը,
որ պիտի բարձրանա։
I say, “Preserve.”
Preserve that day.
Preserve that hour.
Preserve that hand
which must rise.
Ես դեռ գիտեմ բառերը։
Ես դեռ գիտեմ անունները։
Ես չեմ շտապում։
I still know the words.
I still know the names.
I do not rush.
Ով շտապում է՝ մոռանում է։
Ամեն բան սպասում է ինձ։
Who hurries forgets.
Everything waits for me.
Ահա ես այստեղ եմ, հա՛յր,
որ չմոռացնեմ։
Here I am, Father,
so that I will not forget.
֎
ACT 1. WHEN SHADOWS SPEAK.
SCENE 2 – THE WATCHING WOMEN CHORUS.
WATCHING WOMAN I
Նայեցե՛ք նրան։
Look at her.
Նա չի շարժվում։
She does not move.
WATCHING WOMAN II
Երբ մարդը չի շարժվում,
կամ շատ ուժեղ է,
կամ արդեն քար է։
When a person does not move,
they are either very strong,
or already stone.
WATCHING WOMAN III
Նա չի լացում։
Սա ամենավտանգավոր նշանն է։
She does not cry.
This is the most dangerous sign.
WATCHING WOMAN IV
Լացը փրկություն է։
Լացը բաց է թողնում։
Ավելի լավ է բաց թողնել,
իսկ նա պահում է։
Crying is salvation.
Crying lets go.
It is better to let go,
but she holds on.
[All four step slowly forward, forming a semi-circle; light tightens on Electra at center stage.]
WATCHING WOMAN I
Նրա աչքերը փակ չեն,
բայց քուն չկա դրանց մեջ։
Her eyes are not closed,
but there is no sleep in them.
WATCHING WOMAN II
Նա լսում է այն,
ինչ մենք չենք լսում։
She hears what we cannot hear.
WATCHING WOMAN III
Գիշերը ես տեսա նրան
պատերի հետ խոսելիս։
At night I saw her
speaking with the walls.
WATCHING WOMAN IV
Չէ՛, նա չէր խոսում։
Նա հրաման էր տալիս։
No, she was not speaking.
She was giving orders.
[Short pause; all whisper, eyes fixed on Electra.]
WATCHING WOMAN I
Նա հոր անունը բերանում է պահում
ինչպես դանակ։
She keeps her father’s name
in her mouth like a knife.
WATCHING WOMAN II
Եվ չի օգտագործում։
And she does not use it.
WATCHING WOMAN III
Դանակը, որ չի օգտագործվում,
ավելի սուր է դառնում։
The knife that is not used
becomes sharper.
WATCHING WOMAN IV
Նա մեզ չի նայում,
որովհետև մենք արդեն մեռած ենք նրա համար։
She does not look at us,
because we are already dead to her.
WATCHING WOMAN I
Կինը, որ մոռանում է իր մարմինը,
վտանգավոր է։
The woman who forgets her body
is dangerous.
WATCHING WOMAN II
Կինը, որ հիշում է միայն հիշողությունը,
ավելի վտանգավոր է։
The woman who remembers only memory
is more dangerous.
WATCHING WOMAN III
Նա չի խելագարվել։
Դեռ ոչ։
She is not mad.
Not yet.
WATCHING WOMAN IV
Խելագարությունը աղմուկ է։
Սա լռություն է։
Madness is noise.
This is silence.
[They step back slowly, bow slightly, then freeze.]
WATCHING WOMEN [I-VI.]
Նա չի աղաչում։
Նա չի խնդրում։
Նա չի մոռանում։
And she does not beg.
She does not plead.
She does not forget.
Եվ ով չի մոռանում,
չի ներում։
And whoever does not forget
does not forgive.
[Light dims on the Watching Women; focus tightens on Electra center stage, alone, silent. Stone scraping fades. Soft wind continues.]
֎
ACT I. MEMORY BECOMES FLESH.
SCENE 3 – ELECTRA’S SECOND MONOLOGUE.
ELECTRA
Հիշողությունը
այլևս գլխումս չէ։
Memory
is no longer in my head.
[Steps forward, hands brushing over thighs and torso as if tracing an internal map.]
Այն իջել է ներքև,
ոսկորների մեջ,
ուր բառերը չեն հասնում։
It has descended down,
into the bones,
where words cannot reach.
[Breath deepens; slight tremor in knees; light flickers over her feet.]
Երբ քայլում եմ,
հողը ծանրանում է իմ տակ։
Երբ կանգնում եմ,
ծնկներս դողում են
ոչ հոգնածությունից —
այլ որովհետև ինչ-որ բան
ուզում է ծնվել ներսում։
When I walk,
the earth grows heavy beneath me.
When I stand,
my knees tremble
not from fatigue—
but because something
wants to be born inside.
[She leans forward, hands almost touching floor, as if feeling a pulse in the earth.]
Ես չեմ կարող երկար նստել։
Ես չեմ կարող պառկել։
Մարմինս գիտի մի բան,
որ լեզուս դեռ չի համարձակվում ասել։
I cannot sit for long.
I cannot lie down.
My body knows something
my tongue still does not dare to speak.
[Takes quick breath, chest heaving; slight shiver of shoulders.]
Գիշերը արթնանում եմ
քրտինքի մեջ,
և դա վախ չէ։
Դա հիշողություն է,
որ դուրս է եկել երակներիս վրա։
At night I wake
in sweat,
and it is not fear.
It is memory
that has risen through my veins.
[Hand rises slowly toward heart, then traces ribs; light glows slightly red over torso.]
Հա՛յր…
քո արյունը
ես չեմ տեսել։
Բայց իմ ձեռքերը
գիտեն դրա ջերմությունը։
Father…
I have not seen your blood.
But my hands
know its warmth.
[She clenches fists, nails digging slightly into palms; metallic scrape echoes softly.]
Երբ սեղմում եմ մատներս,
ինչ-որ բան խշշում է ներսումս,
ինչպես մետաղը՝ քարերին դիպչելիս։
When I clench my fingers,
something rustles inside me,
like metal striking stone.
[Pauses; lifts gaze to audience; voice softens, almost whispering.]
Նրանք ասում են՝
«Մոռացիր, աղջիկ»։
Բայց ես չեմ կարող մոռանալ
այն, ինչ հիմա
քայլում է իմ մեջ։
They say,
“Forget, girl.”
But I cannot forget
what now
walks inside me.
[Steps forward slowly, spreading arms slightly; light warms, highlighting face and torso.]
Ես քեզ կրում եմ
ոչ թե սրտումս —
այլ ազդրերիս մեջ,
մեջքիս լարումում,
ատամներիս սեղմման մեջ։
I carry you
not in my heart—
but in my thighs,
in the tension of my back,
in the clench of my teeth.
[Breath heavy, audible; pauses to inhale; hand brushes along ribs.]
Երբ շնչում եմ,
շունչս ծանր է։
Երբ բացում եմ բերանս,
բառերը դառն են։
When I breathe,
my breath is heavy.
When I open my mouth,
the words are bitter.
[Steps back, fists unclench, arms drop slowly.]
Ես այլևս չեմ խոսում հողի հետ։
Հողը խոսում է ինձնով։
I no longer speak with the earth.
The earth speaks through me.
Եթե ձեռք բարձրացնեմ,
դա իմը չի լինի։
Եթե գոռամ,
դա ձայն չէ —
դա ճեղք է։
If I raise my hand,
it will not be mine.
If I scream,
it is not a voice—
it is a rupture.
[Turns slowly, one hand extended, as if feeling invisible resistance.]
Ես չեմ շտապում։
Բայց մարմինս
սկսել է հաշվել։
I am not in a hurry.
But my body
has begun to count.
Օրերը՝
ոչ արևով,
այլ զարկերով։
The days—
not by the sun,
but by the beats.
[Pause; light flickers; shadow of wall stretches behind her.]
Եվ երբ թիվը լրացվի,
ես չեմ հարցնի։
And when the count is complete,
I will not ask.
[Step forward sharply; sudden tension in shoulders and hands.]
Ես կշարժվեմ։
I will move.
[Lights dim to near darkness; heartbeat sound grows louder and slower; scrape and metallic tinkle fade.]
֎
ACT II. THE VULTURE GROWS
SCENE 1 – THE WATCHING WOMEN [THE OMEN OF ELECTRA]
[The Watching Women enter from different sides, moving silently at first, like shadows pooling into the center. Each step is measured, yet the air trembles with urgency.]
WATCHING WOMAN I
Որտե՞ղ է թաքնվում Էլեկտրան։
Where is Electra hiding?
WATCHING WOMAN II
Սա Էլեկտրայի ժամը է։
Այն ժամը, երբ նա լաց է լինում հոր գերեզմանի մոտ,
մինչդեռ պատերը զրնգում են։
This is Electra’s hour.
The hour when she weeps at her father’s grave,
while the walls resound.
[A sudden metallic clink echoes; Electra darts out from the inner hall, unseen until now. Everyone turns toward her. She recoils like a wild animal, one arm shielding her face.]
WATCHING WOMAN I
Տեսա՞ր, թե ինչպես էր նա մեզ նայում։
Did you see how she looked at us?
WATCHING WOMAN II
Չարաճճի։ Նա վայրի կատվի նման է։
Mischievous. She is like a wild cat.
WATCHING WOMAN III
Այս պահին նա պառկած է և տնքում է։
At this moment, she lies and prowls.
WATCHING WOMAN I
Նա միշտ պառկում է և այդպես տնքում, երբ արևը մայր է մտնում։
She always lies and prowls like this when the sun sets.
WATCHING WOMAN III
Եվ հետո մենք չափազանց հեռու գնացինք։
Չափազանց մոտեցանք նրան։
And then we went too far.
We approached her too closely.
WATCHING WOMAN I
Նա չի կարող դիմանալ, եթե պարզապես նայես նրան։
She cannot bear it if you simply look at her.
WATCHING WOMAN III
Մենք չափազանց մոտեցանք նրան։
Հետո նա գոռաց մեզ վրա՝ ինչպես կատվի։
«Գնացե՛ք, ճանճեր, հեռացե՛ք», – գոռաց նա։
We approached her too closely.
Then she shouted at us like a cat:
“Go, flies, get away!”
WATCHING WOMAN IV
«Կեղտոտ ճանճեր, հեռացեք»։
“Filthy flies, get away.”
WATCHING WOMAN III
«Մի՛ բավարարվեք իմ վերքերով»։
[raises her hand, striking air as if the lash lands]
Եվ մեզ հարվածեց հանգույցված կաշվի կտորով։
“Do not settle for my wounds.”
And she struck us with a knotted piece of leather.
[Electra straightens. The laugh rises from her throat—harsh, chattering, not melodic, not human.]
ELECTRA
Դուք… դուք ինչ-որ բան մոռացել եք ասել։
You… you forgot to say something.
WATCHING WOMAN IV
«Սողալով հեռացեք», – գոռաց նա մեզ վրա։
«Քաղցր կերեք և ճարպ կերեք,
և գաղտնի պառկեք քնելու, դուք և ձեր ժողովուրդը…»
“Creep away,” she shouted at us.
“Eat sweet and fat,
and lie down in secret, you and your people…”
WATCHING WOMAN III
Մենք անգործ չէինք մնացել—
We did not remain idle—
WATCHING WOMAN IV
Մենք պատասխանեցինք նրան։
We answered her.
WATCHING WOMAN III
Այո՛։ «Եթե քաղցած ես, – պատասխանեցի ես Էլեկտրային, –
ուրեմն դու նաև կրքոտ ես»։
Yes. “If you are hungry,” I answered Electra,
“then you are also fierce.”
[Short silence. Electra steps forward, measured, controlled.]
ELECTRA
Կրքոտ…
Դուք սխալվում եք։
Ես քաղցած չեմ սննդի համար։
Ես քաղցած չեմ սիրո կամ մխիթարության համար։
Fierce…
You are mistaken.
I am not hungry for food.
I am not hungry for love or comfort.
WATCHING WOMAN II
Հետո ի՞նչ…
Then what…
ELECTRA
[Voice erupts, guttural, animal-like growl.]
Ես իմ փորի մեջ անգղ եմ կերակրում։
Ամեն օր։ Ամեն ժամ։
Եվ նա աճում է։
Նրա կտուցը սուր է իմ ներսից։
Նրա թևերը ճեղքում են իմ կողերը՝ դուրս գալու համար։
I feed a vulture in my belly.
Every day. Every hour.
And it grows.
Its beak is sharp inside me.
Its wings tear through my ribs to get out.
[She folds her hands toward her stomach, as if caressing and restraining the monstrosity within.]
Տեսնու՞մ եք նրան։
Նա սպասում է։
Ինչպես ես։
Do you see it?
It waits.
Like me.
WATCHING WOMAN I
[Half whisper, gasping.]
Դիակուտող…
Corpse-devourer…
ELECTRA
[Soft, almost intimate, metallic in tone.]
Այո՛։
Դիակուտող։
Ես նստում եմ այնտեղ, որտեղ կարող եմ զգալ դիակի հոտը։
Ես քերում եմ հողը վաղուց մեռածի հետևից։
Ինչո՞ւ…
Yes.
Corpse-devourer.
I sit where I can smell the corpse.
I scratch the earth behind the long-dead.
Why…
[Voice sharpens, metallic.]
Որովհետև դիակը սպասում է։
Եվ անգղը սպասում է։
Եվ ես…
ես միայն այն միջնորդն եմ, որ պետք է միավորի նրանց։
Because the corpse waits.
And the vulture waits.
And I…
I am only the mediator who must unite them.
[Short, frozen silence. The Watching Women are paralyzed.]
Այժմ գնացեք։
Գնացեք և պատմեք ձեր ժողովրդին։
Ասացեք, որ Էլեկտրան ոչ թե լաց է լինում…
Այլ կերակրում է։
Go now.
Go and tell your people.
Say that Electra does not weep…
She feeds.
[She turns, back to them. The Watching Women scatter quickly, clumsily, like shadows fleeing. Spotlight narrows to Electra, alone. Heartbeat softens, metallic echoes fade.]
֎
ACT II. THE HAUNTED MOTHER.
SCENE 2 – CLYTEMNESTRA ENTERS.
[Clytemnestra enters slowly from upstage right. Hair plastered to her forehead with sweat. Her body seems to carry a weight of unseen horrors. She stops mid-stage, breath ragged, glancing at Electra but not approaching.]
CLYTEMNESTRA
Ջուր տվե՛ք։
Give me water.
[Silence. Nobody moves. Her voice trembles slightly, but is commanding.]
Օդն այստեղ խիտ է։
Սա տուն չէ։
Սա փակված մարմին է։
The air is thick here.
This is not a house.
This is a closed body.
[She notices Electra. Stares but keeps distance.]
Դու այստեղ ես։
Ես գիտեի։
You are here.
I knew it.
Գիշերը,
երբ աչքերս փակեցի,
դու կանգնած էիր նույն տեղում,
և պատերը
քրտնում էին։
At night,
when I closed my eyes,
you stood in the same place,
and the walls
sweated.
[Pause. She wipes her neck with her hand.]
Իմ մարմինը չի քնում։
Այն հիշում է,
երբ ես չեմ ուզում։
My body does not sleep.
It remembers
when I do not want it to.
Երազներս չեն գալիս պատկերներով։
Նրանք գալիս են հոտով։
Մետաղ։
Հող։
Թաց մազ։
My dreams do not come as images.
They come as smell.
Metal.
Earth.
Wet hair.
Երբեմն
արթնանում եմ գոռալով,
բայց ձայն չկա։
Միայն բերանս է բաց։
Sometimes
I wake screaming,
but there is no sound.
Only my mouth is open.
[Pause. Breath ragged. She takes a tentative step toward Electra, then stops.]
Դու լռում ես։
Դու միշտ լռում ես
այնպես,
որ թվում է՝
իմ ներսը լսելի է դառնում։
You are silent.
You are always silent
in such a way
that it seems
my inside becomes audible.
Ասա մի բան։
Նույնիսկ անեծք։
Նույնիսկ սուտ։
Say something.
Even a curse.
Even a lie.
Լռությունը
կպչում է մաշկիս։
Silence
sticks to my skin.
[She steps closer, then halts.]
Ես թագուհի եմ։
Բայց գիշերը
թագը ծանրանում է գլխիս վրա,
ինչպես քար։
I am a queen.
But at night
the crown grows heavy on my head,
like stone.
Իմ մարմինը
չի հավատում իմ իշխանությանը։
My body
does not believe in my authority.
Ձեռքերս դողում են։
Ոտքերս հիշում են փախուստը։
My hands tremble.
My feet remember fleeing.
[Her voice cracks.]
Ես չեմ վախենում քեզնից։
I am not afraid of you.
[Short pause.]
Սա սուտ է։
This is a lie.
Ես վախենում եմ
քո հիշողությունից։
I am afraid
of your memory.
[She glances at Electra’s hands.]
Որովհետև այն
մարմին ունի։
Because it
has a body.
[Short, heavy silence. She stands, frozen, caught between dread and awe.]
Դու ոչինչ չես անում,
բայց տունը
այլևս չի ենթարկվում ինձ։
You do nothing,
yet the house
no longer obeys me.
Պատերը շնչում են քեզնով։
Հողը ծանրանում է։
The walls breathe you.
The earth grows heavy.
Ասա ինձ՝
դու ինչ ես սպասում։
Tell me—
what are you waiting for?
[Whispers.]
Ո՞վ է գալու։
Who is coming?
[Silence. Metallic scrape again, closer. A lantern flickers and dies. The wind moves the curtain but the door does not open.]
WATCHING WOMAN
[whispering from different corners.]
— Ճանապարհի հոտ կա։
— Օտար փոշի։
— Ոտքերի ձայն՝ առանց մարդու։
— There is the scent of a path.
— Foreign dust.
— Footsteps without a human.
[Clytemnestra shivers, sensing the presence.]
CLYTEMNESTRA
Ո՞վ է այստեղ։
Who is here?
[No answer. Only metallic scraping, slowly approaching. Her body tenses.]
WATCHING WOMAN
[deep, layered voices.]
Այն, ինչ հեռու էր,
այլևս հեռու չէ։
Այն, ինչ անուն չուներ,
մոտենում է։
That which was distant,
is no longer distant.
That which had no name,
approaches.
[All eyes on Electra. She stands calm, poised, the center of the stage.]
ELECTRA
[soft, almost gentle, voice steady.]
Երազը չի սպանում —
այն պարզապես բացում է դուռը։
The dream does not kill—
it simply opens the door.
[Lights slowly dim, leaving only shadows and faint outlines of the characters. The metallic echoes linger as the tension thickens.]
֎
ACT II. DREAMS BECOME FLESH.
SCENE 3 – CLYTEMNESTRA [CONTINUES.]
[Clytemnestra sits on a low platform or step. Her hands tremble. Sweat drips down her face. Every emotion is small, hesitant. She begins her fragmented monologue.]
CLYTEMNESTRA
Ես չեմ քնում։
I do not sleep.
Եթե աչքերս փակվեն,
այն քուն չէ —
դա ներս ընկնել է։
If my eyes close,
it is not sleep—
it is falling inward.
Երազներս
չեն գալիս պատմությամբ։
Նրանք գալիս են
մարմնով։
My dreams
do not come as stories.
They come
with a body.
Սկզբում՝
մի ձայն։
Ոչ անուն։
Ոչ խոսք։
Միայն ծանրություն,
ինչպես քայլ
թաց հողի վրա։
At first—
a sound.
No name.
No words.
Only weight,
like a step
on wet earth.
Հետո՝
ձեռքեր։
Then—
hands.
Ես չեմ տեսնում դեմք։
Ես տեսնում եմ միայն
ինչպես են ձեռքերը
իմնից մեծ։
I do not see a face.
I see only
how the hands
are bigger than mine.
Նրանք ինձ չեն խփում։
Դա ավելի վատ է։
They do not strike me.
It is worse.
Նրանք չափում են։
Իմ վիզը։
Իմ ուսերը։
Իմ քունքը։
They measure.
My neck.
My shoulders.
My sleep.
[Breathing quickens, almost panicked.]
Երբեմն
արթնանում եմ
իմ անունը բերանում,
բայց դա իմ ձայնը չէ։
Sometimes
I wake
my name in my mouth,
but it is not my voice.
Այլ ձայն է,
որ սովորել է
իմ բերանը։
It is another voice
that has learned
my mouth.
Երբեմն
ես վազում եմ երազի մեջ,
բայց ոտքերս
չեն հպվում գետնին։
Sometimes
I run in a dream,
but my feet
do not touch the ground.
Ես լողում եմ
արյան միջով,
և այն տաք է։
I swim
through blood,
and it is warm.
Չի այրում։
It does not burn.
Սա ամենասարսափելին է։
This is the most terrible.
[Short pause. Her hands clench, she looks at Electra almost pleadingly.]
Երեկ
երազում
տեսա ծառ։
Yesterday,
in a dream,
I saw a tree.
Չոր։
Արմատները՝ դուրս եկած։
Dry.
Roots torn out.
Երբ մոտեցա,
տեսա՝
արմատների տակ
մարմին կա։
When I approached,
I saw—
beneath the roots
was a body.
Ես գիտեի՝
եթե նայեմ դեմքին,
ես չեմ արթնանա։
I knew—
if I looked at its face,
I would not wake.
Ես չնայեցի։
I did not look.
[She speaks without tears; voice empty, almost metallic.]
Բայց մարմինը
բացեց աչքերը։
But the body
opened its eyes.
[Pause. She trembles slightly, voice softer, fragile.]
Ես թագուհի եմ։
Բայց գիշերը
ես պարզապես
միս եմ։
I am a queen.
But at night
I am only
flesh.
Եվ միսը
հիշում է։
And the flesh
remembers.
[Whisper, directed at Electra, almost a confession.]
Ասա ինձ…
սա պատիժ է՞,
թե հիշեցում։
Tell me…
is this punishment,
or remembrance?
[She leans forward slightly, eyes searching. A faint metallic clang offstage. Wind rustles the curtain; door remains closed.]
WATCHING WOMEN [I-VI.]
[whispering, from different corners.]
— Ճանապարհի հոտ կա։
— Օտար փոշի։
— Ոտքերի ձայն՝ առանց մարդու։
— There is the scent of a path.
— Foreign dust.
— Footsteps without a human.
[Clytemnestra shivers, senses the approach. Fear, awe, and guilt swirl into physical tension.]
CLYTEMNESTRA
Ո՞վ է այստեղ։
Who is here?
[Silence. The metallic scrape grows nearer, closer. Her body freezes. A single flickering lantern casts quick shadows.]
WATCHING WOMEN [I-IV.]
[deep, layered.]
Այն, ինչ հեռու էր,
այլևս հեռու չէ։
Այն, ինչ անուն չուներ,
մոտենում է։
That which was distant,
is no longer distant.
That which had no name,
approaches.
[All eyes on Electra, still and poised.]
ELECTRA
[soft, deliberate, almost gentle.]
Երազը չի սպանում —
այն պարզապես բացում է դուռը։
The dream does not kill—
it simply opens the door.
[Lights dim gradually, shadows swallowing the edges of the stage. Metallic echoes linger. Tension thickens, ready to erupt into the Straussian frenzy of Act III.]
֎
ACT III. THE BLOOD STANDS STILL.
SCENE 1 – ORESTES’ FIRST ENTRANCE.
[Door opens silently. Orestes stands at the threshold, body rigid, face unreadable. His presence is cold, almost spectral.]
ORESTES
Ես տուն եմ եկել։
I have come home.
[Silence. Clytemnestra trembles, Electra remains still, eyes fixed on him.]
CLYTEMNESTRA
Դու—
You—
ORESTES
[cutting, precise.]
Ես տուն եմ եկել։
I have come home.
CLYTEMNESTRA
Տունը… Այո՛, տունը…
[pleading, fragile.]
The house… Yes, the house…
Եկ… քո տեղը ներսում է…
Come… your place is inside…
ORESTES
Իմ տեղը միշտ այստեղ է եղել։
My place has always been here.
ELECTRA
[voice rises, then cracks.]
Դու ուշացար։
You were late.
ORESTES
Դու սպասեցիր։
You waited.
[Long silence. Orestes looks at Clytemnestra. She does not meet his eyes, only watches the crown fall slightly on her neck.]
֎
ACT III. LAST PLEA.
SCENE 2 – CLYTEMNESTRA ENTERS.
CLYTEMNESTRA
Կրկին լսե՛ք ինձ։
Hear me again.
Ես խոսում եմ, ոչ որպես թագուհի,
այլ որպես մարմին, որ դեռ ցանկանում է շնչել։
I speak not as a queen,
but as a body that still wants to breathe.
Արյունը իմն է, բայց ո՞վ է հանձնելը:
The blood is mine, but who shall surrender it?
Թող ձեր ձեռքը դառնա փափուկ,
Թող ձեր աչքը մի պայթի…
Let your hand become gentle,
Let your eye not burst…
Ես պատրաստ եմ՝
մատանիներ, ոսկի, հող, անուշաբույր…
I am ready—
rings, gold, soil, fragrance…
Լացեք, եթե պետք է,
բայց թող ինձ ապրելու թույլտվություն տաք:
Cry, if you must,
but grant me permission to live.
[Sharp, urgent, pleading.]
Վերադարձեք…
Թող շնչեմ…
Թող ես էլ ճեղքեմ լռությունը…
Return…
Let me breathe…
Let me break the silence as well…
[Electra remains cold, unyielding. Orestes’ presence is controlled, silent. Clytemnestra understands: time has run out. The crown slips from her head.]
֎
ACT III. – STRAUSSIAN FRENZY.
SCENE 3 – ELECTRA ENTERS.
ELECTRA
[with no warning, twisted smile.]
Դու մտածեիր, որ շանս ունես…
You thought… you had a chance…
[She moves toward Clytemnestra like a predator. Mother recoils.]
CLYTEMNESTRA
[screaming, merciless.]
Ազնիվ չէ՛…
You are not innocent…
ORESTES
[breathless, cold.]
Դու ժամանակ չունես։
You have no time.
[Clytemnestra runs, claws extended, feet sliding on the floor. Electra grabs her, tight but not tender. Orestes raises the knife.]
ELECTRA
[sharp, almost sensitive.]
Արդեն իսկ վերջ։
It is already over.
[Movement erupts—blows, grabs, knife. Clytemnestra cries, but not as queen—she is only body, realizing the inevitability. Short, muted silence. Electra’s small smile—the first crack of ecstasy.]
֎
ACT III. FINAL COLLAPSE.
SCENE 4 – ELECTRA ENTERS.
ELECTRA
[firm, whisper.]
Այս տունը… այլևս մերն է։
This house… is ours now.
[Orestes makes a small, precise motion. No enemy, no words. Lights fade gradually. Only the shadows of walls remain.]
֎
ACT III.– SHORT EPILOGUE.
SCENE 5 – ELECTRA ENTERS.
ELECTRA
Արյունը մնաց հողին,
ոչ ոք չի մաքրելու, ոչ ոք չի մոռանալու:
The blood remains on the earth,
no one will cleanse it, no one will forget it:
Անկարող է իմ շունչը մոռանալ տառապանքը,
անձրևը չի լվացնելու մեղքը,
սիրտը չի մոռանալու ծիծաղն ու լացը,
Եվ այս տունը…
այս տունը միշտ կհիշի այն, ինչ եղել է:
My breath cannot forget the suffering,
the rain will not wash away the guilt,
the heart will not forget laughter and tears,
and this house…
this house will always remember what has been:
Այս դատը… այս արյունը…
Այժմ մերն է,
բայց ոչ խաղաղություն։
Ոչ մեղք՝ չի մնացել, ոչ անմեղություն։
This judgment… this blood…
is now ours,
but there is no peace.
No guilt remains, no innocence.
[Silence. Electra and Orestes stand side by side, breaths balanced, eyes sharp. The room heavy, silent. Darkness.]
[FIN.]
